تاریخچه پرده

تاریخچه پرده

اولین پرده را چه کسی آویخت؟


از روزگاران گذشته، پرده به عنوان پوششی برای درها و پنجره ها و جلوگیری از نفوذ سرما بکار میرفته است. برای این کار از چوب های سخت و یا یک تکه پارچه استفاده میکردند. در یونان باستان خانه ها ساده بوده و کاخ ها فقط با مرمر و سنگ های گرانبها زینت داده میشد اما در روم باستان پرده مقام پر ابهت خود را یافت. در ایران عصر ساسانی پرده علاوه بر مصارف خانگی و عمومی در قصر شاهنشاهان به عنوان حدفاصل شاهنشاه و کسانی که به حضور او میرسیدند بکار برده میشد. با آغاز زندگی شهرنشینی و ساخت خانه، پرده نیز نقش ویژه ای در پوشش پنجره ها و محافظت بیشتر خانه بر عهده گرفت. پرده های اولیه از جنس چوب، حصیر، بامبو و الیاف گیاهی بودند. با پیشرفت تمدن و اختراع پارچه و منسوجات، نقش تزئینی پرده نمود بیشتری پیدا کرد به طوریکه اکثر کاخها، قصرها، تالارها، معابد و ساختمانهای اشرافی با پرده های زیبا و مجلل تزئین شدند. کاخ الیزه در فرانسه نمونه اوج کارکرد پرده در تزئین و دکوراسیون در قرن ۱۸ و ۱۹ میلادی است. در قرون اخیر در دربارهای اروپا پرده شکوه و ابهت و عظمت خاصی یافت. پرده در دربار لویی چهاردهم و جانشینان او عنصر جدانشدنی در و پنجره در تالارهای ورسای، تریانون و توییلری بود. در قرن شانزدهم میلادی علاوه بر کاخ ها، تئاترها و اپراخانه ها و سالن های پرتجمل مهمانخانه ها و تالارهای کنسرت، کالسکه ها نیز مزین به پرده های باشکوه شدند. تقریبا در تاریخ زندگی اجتماعی همه ملل قدیم و جدید از جمله چینی ها و هندی ها نیز میتوان جای پای پرده را یافت. هر چند با حمله اعراب به ایران اسناد و نشانه های دقیقی از چگونگی وجود پرده در دوران قبل از اسلام نداریم ولی آثار باستانی تخت جمشید، ایوان مداین، بیستون و سایر کنده کاریها و مجسمه های بجا مانده از آن دوران، نشان از تمدنی بزرگ می دهد و فرشها و لباسهای موجود در موزه ها، موید دانش تولیدنخ و پارچه و فرش و پرده می باشد. دوران پس از اسلام نیز، معماران و مهندسان ایرانی با ساخت کاخها و قصرهای پادشاهان، با دقت و ظرافت خاص، پرده را نه تنها در تزئین پنجره و دربها به کار میگرفتند، بلکه برای تفکیک سرسراها و هالها و همچنین محل جلوس پادشاه نیز استفاده میکردند. پرده داری یکی از القاب بلند پایه افراد مورد اعتماد شاهان بوده و پرده دار یا حاجب مسئولیت کنار زدن پرده ها در هنگام شرفیاب شدن سفرا، وزرا و سایر مقامان را بر عهده داشتند. پرده دار پس از فروپاشی سلسله ساسانیان نام عربی حاجب را یافت. در دربارهای اموی و عباسی و سپس دولت های ایرانی پس از اسلام حاجب یا پرده دار مقام بسیار با اهمیتی بود. پرده نقش بسیار مهمی در جداسازی حرم سرای خلفا و سلاطین از قسمت بیرونی داشت. در دربارهای ایرانی مانند دربار آل بویه ملکه های فرمانروا چون سیده خاتون پشت پرده نازکی مینشستند و به سخنان و گزارش های وزیران گوش میداند و این رسم تا اواخر دوران قاجاریه همچنان پا برجا بود. ملکه های معروف غزنوی، سلجوقی و خوارزمشاهی و در قرون اخیر زنان فرمانروای مقتدر سلسله صفویه نظیر مادر شاه عباس و سلسله قاجاریه نظیر مهدعلیا مادر ناصرالدین شاه از پشت پرده وزیران را به حضور میخواستند و با آنان به مذاکره میپرداختند. درکل می توان گفت پرده از زمان قدیم شناخته شده بود اما هیچ کدام مانند انچه ما امروز می شناسیم نبود، قبل ازاستفاده ازمنسوجات ازپوست حیوانات برای گرما و حفظ حریم خصوصی استفاده می کردند. به صورت معلق از درگاه یا هرشکاف بزرگی که میتوانست پرده رانگه دارد پوست در انجا اویزان میشد و به وسیله قلاب بسته می شد و به این صورت مرزها نیز مشخص می گردید. برای اولین بار منسوجات درمصر باستان پدیدار شد که درابتداازکتان بود وارام ارام ازپنبه وابریشم استفاده شده است و به صورتی درامدکه مااکنون ان را می شناسیم. در خانه های مربوط به قرون وسطی اسناد و مدارکی مبنی بر وجود پرده و کاغذ دیواری یافت شده است، که نشان می دهد ساکنان اولیه این خانه ها به ویژه افراد ساکن در قلعه ها از پرده استفاده میکرده اند زیرا پرده ها بیشتر از درها یافت شده و استفاده شده است. این پرده های نقش دار و دیگر پارچه های سنگین برای جلوگیری ازنفوذ سرما استفاده میشده است. خصوصا اگر قلعه درمناطق اغلب سرد مانند شمال اروپا و انگلستان استفاده شده است. اگر شما تاکنون به این قلعه ها رفته باشید متوجه شده اید که انها سرد و مرطوب هستند حتی باوجود یک شومینه در اتاق بسیار طول میکشد تاکمی انجا گرم شود. در دوره رنسانس و ظهور شیشه دراین دوره و نزدیک شدن خانه ها به خانه های کامل امروزی و وجود پنجره های شیشه ایی برای جلوگیری از عبور نور و حفاظت از دیده شدن خانه توسط رهگذران و حفظ حریم خصوصی و گرما از پرده استفاده شده است. تعامل غرب با چین و هند و ایران به این معنی است که غرب از منسوجات ریزبافت شده اگاه شد و در این دوره یعنی دوره جنگ های صلیبی این منسوجات به اروپا معرفی شد و پرده های نقش دار از شرق به اروپا آورده شد. درسال 1840 میلادی ماشین ها توسعه داده شده اند به طوری که انها می توانستند لباس و دیگر مواد را به راحتی تولید کنند. و تولید به وسیله ماشین الات سریع تر ازهرچیز دیگری بود. و این اغاز مد معاصر بود که در حال حاضر شناخته شده است. که ناگهان لباس به تولید انبوه رسید که فقیرترین خانواده ها نیز میتوانند خرید ان راتقبل کنند. و در سال 1850 این دستگاه ها برای تولید پرده های تزئینی استفاده شد که برای حفظ حریم خصوصی افراد در اکثر خانه ها در سراسر کشورها مورد استفاده قرار گرفته است. و بسیاری از پرده های این دوره مزین و استادانه درست شده اند و این در همراهی با لباس ان دوران بود. در یک نقاشی هلندی قرن 17 نشان میدهد خانه ایی ساده با پرده هایی نیمه و یا تمام طول سایه دار و تخت با پارچه ساده که عمده انها احتمالا بافت وطنی است و ازپشم درست شده اند. در ایتالیا تخت که در الاچیق یا طاقچه قرار داده شده با پرده های مخملی و گلدار مبله می شده است. درفرانسه و در زمان سلطنت لوئی چهاردهم بسیاری از ائین های جامعه اطراف شبستان شاه که در ان مبلمان و تخت و پرده قرار داده شده بود برگزار می شد و در زمان لوئی پانزدهم پرده، تخت و تطبیق ان با پنجره در یک طیف گسترده ایی از اشکال عجیب و غریب خیالی با روبان و نوار و منگوله و کمان طراحی شده بودند. در اوایل قرن 19 و سبک امپراتوری درفرانسه و ریجنسی در انگلستان نقش های اثار باستانی پرده از مصر و یونان عبورکرد. و با رشد رمانتیسیسم در مناطق جغفرایایی از کشورهای دور هند و شرق باعنوان گوتیک الهام گرفته شده است و با طرح پرندگان و حبه انگور پرده تزئین می شد. که تمام طول پنجره را با یک والان سفت یا یک پرده جدای افتاده ساده ابریشم رنگ روشن استفاده می شد. در عصر ویکتوریا التقاط طراحی پرده به افراط رسید و درب و پنجره ها به شدت توسط پرده پوشیده شدند. پرده های گلدار با الگوهای شلوغ که برروی در دیوار کشیده می شدند. در قرن 20 نواوری عمده ایی درجنس پرده انجام شد و ان استفاده ازروغن های سنتتیک مانند الیاف شیشه برای کیفیت عایق ان و پلی استر برای شستشوی ان بود. و سیستم های مکانیکی برای طراحی پرده راه اندازی شد که استفاده از پرده را بسیار اسان کرد. همزمان با دو جنگ جهانی بود که یک تغییر عمیق در سبک پرده مورد استفاده قرار گرفته شده ایجاد شد. در اکثر خانه ها پرده برای جلوگیری از نور و استفاده از ان به جای در بود و تنها در پایان این دو جنگ بود که پرده ها با عنوانی که امروز مورد استفاده قرار میگیرد شناخته شد. که این پرده ها مطابق با سبک معماری یک ساختمان و گاهی حتی همسان با سبک داخلی بود و پرده غالبا ساده و با سبکی استادانه ساخته شده بود. پرده امروزه دربسیاری از سبک ها و طول ها ساخته شده است و در همه جا یافت میشوند و شما با یک جستجوی ساده در سایت گوگل می توانید ببینید که پرده ها درهمه رنگ در خانه ها استفاده شده است که با رنگ های موجود و قاب های پنجره مطابقت دارند و اجازه میدهند مقدار کمی نور به داخل خانه وارد شود. تقریبا میتوان گفت در تاریخ زندگی اجتماعی همه ملل قدیم و جدید از جمله چینی ها و هندی ها نیز میتوان جای پای پرده را بازیافت. در عرف ایرانی خانه ای عریان و بدون حصار و حجاب و حفاظ شناخته میشود، خانه بدون پرده، در ذهن ایرانی حالت غم انگیزی دارد که با نصب آن بر پنجره ها احساس عمیق امنیت و گرمی و آرامش بر ساکنان آن مستولی میشود. امروزه پرده در پنجره های تمام منازل و ادارات و شرکتها مورد استفاده قرار میگیرد. در کاخ ها، ادارات، منازل و حتی کلاس های درس مدارس و دانشگاه ها در شکل ها و مدل های مختلف چرا که پرده علاوه بر زیبایی برای کنترل نور و جلوگیری از نفوذ گرما و سرما و گرد و خاک به داخل ساختمان وسیله مفیدی است. در دکوراسیون امروزی از انواع حصیر(بامبو) و کرکره نیز به عنوان پرده استفاده میگردد که قابلیت تنظیم خوبی برای گرما و نور دارند. اما پرده های توری و پارچه ای به خاطر لطف و زیبایی فوق العاده ای که به محیط زندگی می بخشند و همچنین تنوعی که در مدل های آن وجود دارد بیشتر مورد توجه علاقمندان دکوراسیون قرار گرفته و بیشتر میل به استفاده از پرده های توری وپارچه ای داشته و از این نوع پرده ها برای تزیین منازل استفاده میکنند.

منابع :

proctordrapery

crystalace

history1700s

دسته ها: مقالات

دیدگاه های بازدیدکنندگان

سولماز قرائتی 16 اسفند 1396 - 20:34

جالب بود. سایت شما لذت بخشه.

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.